Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu (UMREK)

Bir süredir sektör içerisinde üzerinde görüşler paylaşılan ve ardından kanunlaşan Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu-UMREK, ortaya çıkış amacıyla sektörü pozitif etkileyecek bir uygulama olarak göze çarpıyor. Ancak buna rağmen sektör bileşenlerinin kafasında bazı soru işaretlerinin oluşmasına da engel olunamadı. Bu kapsamda Madencilik Türkiye dergisi olarak konuyu araştırarak ve T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile görüşerek aşağıdaki değerlendirmeyi oluşturduk.

Madencilik hem riskli hem de ilk yatırım maliyeti yüksek bir sektördür. Bu nedenle madencilik sektörüne yatırım çekmek gitgide zor bir hal almaktadır. Madencilik sektöründe şartlar bu iken, yer altı kaynaklarımızın değerlendirilmesi anlamında maden rezervlerinin güvenilir ve bilimsel yöntemlere uygun şekilde ortaya çıkarılıp, işletilmesi ve ekonomimize kazandırılması ülkemiz için önem arz etmektedir.

Bunun yapılabilmesi için de tüm gelişmiş ülkelerdeki madencilik standartlarını takip etmek ve bu standartlara uygun olarak verinin üretilmesi, üretilen verinin de raporlanması, saklanması ve gerektiği zaman yatırımcı tarafından kullanılması gerekmektedir. Madencilik açısından gelişmiş tüm dünya ülkelerinde bu standartlar bağımsız bir komisyon veya komite aracılığı ile yürütülmektedir.

Aşağıdaki şekildeki dünya haritasında gösterildiği üzere,  Avustralya'da JORC CODE (Joint Ore Reserve Committee), Kanada'da NI43-101 (CIM), Şili'de (Comision Minera), Avrupa Birliği ülkelerinde PERC (Pan European Reporting Committee),

Rusya'da NAEN, Güney Afrika'da SAMREC (South African Mineral Committee), Moğolistan'da MPIGM (The Mongolian Professional Institute of Geosciences and Mining), Amerika Birleşik Devletleri'nde SME (The Society for Mining, Metallurgy and Exploration), Breziya'da CBRR (Brazilian Comission For Resources&Reserves) ve Kazakistan'da KAZRCA (Kazakhstan Association of Public Reporting on Resources and Reserves) bu komitelere ve komisyonlara en iyi örneklerdir.

CRIRSCO, yukarıdaki ülkelerin raporlama kodlarını baz alarak, ulusal raporlama kodları ve standartları ile hali hazırda geniş biçimde kabul edilmiş olan Arama Sonuçlarının, Maden Kaynaklarının ve Maden Rezervlerinin kamuyla paylaşılması için etkili, iyi denenmiş doğru uygulamanın yayılması ve desteklenmesine yardımcı olmak amacıyla uluslararası bir Raporlama Formatı geliştirmiştir. CRIRSCO (Committee For Mineral Reserves International Reporting Standards), Uluslararası Maden Rezervleri Raporlama Standartları Komitesidir.

Üyelerinin amaçları, hedefleri ve stratejileriyle uyumlu olarak CRIRSCO, Ulusal Raporlama Komisyonlarına uluslararası bir düzenlemedeki raporlanmış standartlarının tutarlılığını kontroledebilmelerini ve uluslararası raporlamanın en iyi uygulamasının geliştirilmesine katkıda bulunmalarını sağlamak için uluslararası bir platform sağlamıştır. CRIRSCO, meslek kuruluşları, maden ve arama şirketleri, finans kurumları, muhasebeciler,düzenleyiciler ve hissedarlar dâhil olmak üzere uluslararası maden sektörüne hizmet vermekte olup, ulusal seviyede düzenleme ve disiplin gözetimi sağlayan, yasal yetkisi olmayan uluslararası bir danışma organı niteliği taşır. (www.crirsco.com)

Ülkemizde de Ulusal Raporlama ve Standartları doğrultusunda ilk adımlar 24 Nisan 2012’de atılmıştır. CRIRSCO ve Maden İşleri Genel Müdürlüğü arasında niyet protokolü imzalanmış, CRIRSCO kodlarına uygun ve ülkemize has standartların oluşturulması için gerekli olan komisyonun kurulması için gerekli araştırmalara başlanılmış olup, 7 Eylül 2016 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 6745 Sayılı Kanun olan “Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 38. Maddesi ile 3213 sayılı Maden Kanununa eklenen Ek-14 üncü maddesinde kısa adı UMREK olan Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonunun kuruluş ve işleyişine dair hususlar düzenlenmiştir.

Kısa adı “UMREK” olan Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu’nun ortaya çıkışı sektörün duyduğu ihtiyaçlar doğrultusunda, yatırımcıların risklerini giderecek düzenlemeler yapılması amacıyla ortaya çıkmıştır. UMREK ile oluşturacak komisyon ve komisyonun belirleyeceği sondaj, analiz, test gibi madencilik faaliyetlerine ait raporların uluslararası standartlarının ulusal standartlar haline getirilmesi sonucu raporların açık, şeffaf ve güvenilir olması hedeflenmektedir. Dünya üzerinde faaliyet gösteren bu tür komisyonların bünyesinde maden ve jeoloji ile ilgili kurumların yanı sıra aynı zamanda banka, borsa ve finans kurumları da bulunmaktadır. UMREK bünyesinde de diğer ülkelerde olduğu gibi banka, SPK, borsa, finans ve STK’ların temsilcileri de olacak ve ekonomik konularda standartların sağlanmasına katkılarını sunmaya çalışacaklardır. Ülkemizde, bu tür raporlamalar yurtdışından sertifika almış kişiler tarafınca yapılmaktadır. Kendi mühendislerimiz ise bu yetkinliğe sahip olmak adına yurtdışında eğitim görmekte ancak bu süreçten sonra raporlama ve imzalama yetkisine sahip olmaktadırlar. Kurulacak bu sistem ile oluşturulacak ulusal standartlar doğrultusunda kendi mühendislerimize eğitimler verilecek ve yerli sistemimize göre yetişmeleri sağlanmaya çalışılacaktır. Bu şekilde ulusal işgücü potansiyelimiz etkin şekilde değerlendirilmesine ve yatırımcılar açısından daha güvenilir ve daha az maliyetli uzmanlık hizmetleri piyasadan temin edilmesi katkı sunulacaktır.