Maden İşleri Genel Müdürlüğü

Mithat CANSIZ
UMREK Başkanı

Madenlerin kaynak ve rezervleri ile kalitesinin belirlenmesi için, maden yatağı hakkında yeterli bilgilerin elde edilmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle, kaynak ve rezervler bu bilgilerin nitelik ve niceliklerinin yeterliliği ölçüsünde belirlenmekte ve sınıflandırılmaktadır. Bir maden sahasında yapılan arama çalışmaları ve buna bağlı yapılan değerlendirme çalışmaları sonucunda yatağın yalnız hacmi ve tonajı değil fiziksel, kimyasal, jeolojik, mineralojik, teknik, teknolojik ve ekonomik, yasal, çevresel ve sosyal tüm karakteristiklerinin ortaya çıkarılması için yapılan tüm çalışmaların kompozisyonu o yatağın kaynak/rezervinin belirlenmesine esastır.

Madencilik sektörü büyük risk taşıyan bir sektördür. Bu riskin ana nedeni aramalar sonucunda ortaya çıkarılacak varlığın nicelik ve niteliklerinin tahmin edilmesindeki zorluklardır. Madencilikte büyük riskle birlikte yatırım tutarı da yüksektir. Bu riskin azaltılması, aramaların her aşamasında ve aramalardan sonra yapılacak bilimsel ve teknolojik çalışmalara bağlıdır. Maden arama, araştırma ve üretimi esnasında yapılan çalışmaların, üretilen verilerin uluslararası standartlara uygun, akredite laboratuvarlarda analiz ve testleri yapmış ve yetkin teknik elemanlar tarafından raporlanması bu çalışmaların açık, şeffaf ve güvenilir olması ile küreselleşen dünyada ve serbest piyasa ekonomisi koşullarında mühendisler, planlamacılar, madenciler, yatırımcılar ve finans kuruluşları arasında görüş birliğini sağlanmaktadır. Uluslararası ticaretin ve madencilik yatırımlarının artması sebebiyle uluslararası kabul edilebilir bir rezerv/kaynak sınıflandırma sistemi oluşturma ihtiyacı doğmuştur. Dünyada halen farklı isim ve tanımlamalarla çok sayıda rezerv ve kaynak sınıflandırılmaları kullanılmaktadır (JORC, PERC, SAMREC, SME vb.). Projeksiyonlar ve kalkınma planları güvenilir maden envanteri verileri üzerine yapılması durumunda ekonomide ve madencilikte sürdürülebilir planlama ve kalkınma sağlanabilir. Yatırımcılar, girişimciler ise yatırım risklerini kaynak güvenilirliğini esas alan sınıflandırmalar doğrultusunda yapmak ve belirlemek durumunda olacaklardır. Bu açıdan, yerkabuğunda doğal halde bulunan madenlerin tanımlanması ve sınıflandırılması önemlidir. Rapor etme standartları; borsa ve mali kuruluşlar tarafından, Maden Arama Sonuçları, Maden Kaynakları ve Rezervlerinin, üretimlerinin kamuoyuna rapor edilebilmesi için gerekli asgari standartlar ve bu konuda en iyi uygulamaları tanımlamaktadır.

UMREK sisteminin kurulması ile;

  • Maden faaliyetleri sonucunda elde edilecek verilerin güvenirliliği, takibi, gelişmesi sağlanacaktır.
  • Yerli ve yabancı yatırımcılar güvenilir madencilik verileri üzerinde yatırımlarını yapabilecektir.
  • Doğal kaynaklarımız değerlendirilmesi, yönetilmesi, planlaması sağlanabilecektir.
  • Madencilik Sektöründe Doğru raporlama ortamını sağlamak ve geliştirmek, sektörde çalışan teknik personelin niteliklerini sınıflandırmak, eğitim ve gelişimi sağlanacaktır.

Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu (UMREK), 20.08.2016 tarih ve 6745 sayılı kanunla 3213 sayılı Maden Kanununa eklenen Ek 14 üncü maddesi ile kurulmuştur. Komisyonun çalışma usül ve esasları 26.07.2017 tarihinde yürürlüğe giren “Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu Hakkında Yönetmelik” ile düzenlenmiştir. Komisyonun üyeleri, yönetmelikte belirtildiği üzere, Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM), Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) veya Türkiye Bankalar Birliği (TBB), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) veya Borsa İstanbul A.Ş. (BİST), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye madencilik sektörü içinden gelen ve İlgili Sivil Toplum Kuruluşlarına kayıtlı konusunda uzman temsilcilerden oluşmaktadır.

UMREK Türkiye'yi CRIRSCO'da üye olarak temsil edecektir. CRIRSCO'ya (Maden Rezervleri Uluslararası Raporlama Standartları Komitesi) üye olunması, Türkiye'nin uluslararası kabul görmüş UMREK Kodunu kullanabileceği anlamına gelmektedir.

Ülkemiz için maden rezervleri ve kaynaklarının kamuya açıklanmasına ilişkin uluslararası kabul görmüş bir koda sahip olunması, ükemiz jeoloji ve madencilik sektörü için büyük bir başarı göstergesidir.

UMREK Koduna göre yazılan Piyasa Raporlaması, ilgili proje için veya ilgili şirketteki potansiyel yatırımcılardan finansman sağlamayı planlayan şirketler için riskleri azaltmayı amaçlamaktadır. UMREK Kodu, bütünü ile CRIRSCO Şablonuna dayanan 66 maddeye, bir şemaya, iki tabloya ve dört eke sahip olup CRIRSCO’nun 11 üyesinin 22 temsilcisi tarafından 2018 Nisan ayında onaylanmıştır. Buna ek olarak, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Karar Organının, 21.09.2017 tarihli ve 34/1151 sayılı toplantısında sermaye piyasasında yapılacak değerleme hizmetlerinde, Maden Arama, Maden Kaynak ve Rezervlerinin değerlemesinde ve raporlamasında YERMAM (Yerbilimleri, Maden ve Metalürji Profesyonelleri Birliği) tarafından önerilen ve UMREK tarafından belirlenen Yetkin Kişiler tarafından hazırlanan raporların esas alınacağına dair karar alınmıştır. Ayrıca, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca (BDDK), Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (3) numaralı fıkrası ve ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Bankalar/Katılım Bankaları ve Finansal Kurumlar Birliği üyesi banka ve şirketlerin kredi süreçlerinin ve/veya diğer iş ve işlemlerinin değerlendirilmesinde, maden sahalarında yapılan Maden Arama, Maden Kaynak ve Maden Rezervlerinin uluslararası standartlara uygun raporlanması ve bu raporların doğru, güvenilir ve şeffaf olmasını sağlamak amacı ile kurulan Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonu (UMREK) tarafından yetkilendirilecek kişilerce hazırlanan raporların dikkate alınmasında fayda görüldüğü ifade edilmiştir. Kısaca, UMREK Kodu borsa, bankalar ve madencilik sektörünün geniş desteğini sağlamıştır.

CRIRSCO (Maden Rezervleri Uluslararası Raporlama Standartları Komitesi), Maden Arama Sonuçları, Maden Kaynakları ve Maden Rezervlerinin rapor edilmesine yönelik küresel ölçekte en iyi uygulamaları teşvik eden şemsiye bir kuruluştur. Şu andaki mevcut üyeler, JORC (Avustralya), CIM (Kanada), SME (ABD), SAMREC (Güney Afrika), Comison Minera (Şili), PERC (Avrupa Birliği), NAEN (Rusya), Endonezya (KOMBERS), CBRR (Brezilya), KAZRC (Kazakistan) ve MPIGM (Moğolistan)’ dır. CRIRSCO’nun şu anki başkanı Neil WELLS’tir. CRIRSCO her geçen gün üye sayısını artırmakta olup ülkemiz 2018 Mayıs ayı itibari ile CRIRSCO’ya resmi üye olarak kabul edilmiştir.

CRIRSCO'nun amacı, maden yataklarının (Maden Kaynakları ve Maden Rezervleri) ve Maden Arama Sonuçlarının yüksek standartlarda rapor edilmesini teşvik ederek raporlara ilişkin güvenin kazanılmasına ve korunmasına katkıda bulunulmasını sağlamaktır.